Automatyzacja ewidencji różnic podatkowych na potrzeby JPK CIT w Softlab ERP – część 5

W części 5 artykułów związanych z automatyzacją ewidencji różnic podatkowych przedstawione zostaną przykłady księgowania odpisów aktualizujących należności, zarówno w zakresie ich naliczania jak i likwidacji.

Zachęcamy do zapoznania się z poprzednimi artykułami z cyklu:

Spis treści

1. Potrzeba biznesowa

2. Jak wyglądało to wcześniej

3. Jak to usprawniliśmy

4. Przykłady związane z księgowaniem odpisów od należności

Potrzeba biznesowa

Wprowadzenie obowiązku raportowania w pliku JPK KR PD danych związanych z rozliczeniem podatku dochodowego CIT wymusiło na działach księgowych zmiany w księgowaniu wielu operacji księgowych, w tym różnic odpisów aktualizujących należności.

W szczególności bardzo istotnym elementem ewidencji stał się podział różnic podatkowych na przejściowe (od kwoty netto) i trwałe (od VAT), oraz prawidłowe zaklasyfikowanie różnic przejściowych w zależności od okresu/roku powstania odpisu.

Jak wyglądało to wcześniej

System Softlab ERP wspiera naliczanie odpisów aktualizujących od należności, a także ich późniejsze rozliczanie (likwidację). Można dokonywać odpisu w pełnej wysokości (100% salda) lub skorzystać ze słownika konfiguracyjnego, w którym zdefiniujemy wysokość odpisu w zależności od dni przeterminowania.

Do tej pory tworzony odpis powodował powstanie przejściowej różnicy podatkowej PR, podobnie jak jego stornowanie i likwidacja. Niestety w nowych realiach to rozwiązanie nie wystarczało do prawidłowego zaraportowania w pliku JPK CIT.

Jak to usprawniliśmy

Po pierwsze, w związku z rozbudową analityczną kont i ich podziałem na jednostki powiązane i pozostałe powstała konieczność dostosowania funkcjonalności związanych z mechanizmem odpisów aktualizujących dla należności do nowych kont i wymiarów. Wprowadzono daty obowiązywania definicji w słowniku konfiguracyjnym Konfiguracja kont dla odpisów należności oraz w schematach księgowania REZ_LIKWIDUJ,REZ_LIKWIDWK,REZ_UTWORZ,REZ_UTWORZWK.

Po drugie, zmodyfikowano schematy księgowania odpisów, aby potrafiły podzielić różnice podatkowe na trwałe i przejściowe, i w końcu po trzecie obsłużono przeklasyfikowanie różnic podatkowych PR na PX w momencie likwidacji odpisów, w sytuacji, gdy odpis powstał w ubiegłych latach.

Przykłady związane z księgowaniem odpisów od należności

W przykładach użyto następujących kont księgowych (tabela 1):

Tabela 1 Konta księgowe dla odpisów

Symbol konta	Opis konta	Rodzaj konta	Znacznik podatkowy
200	Należności z tytułu dostaw i usług (krótkoterminowe) o okresie spłaty do 12-mcy	Aktywa
210	Odpisy aktualizujące należności z tytułu dostaw i usług (krótkoterminowe) o okresie spłaty do 12-mcy	Aktywa
766/3/69	Pozostałe koszty operacyjne – Od jednostek pozostałych – Odpis aktualizujący należności	Kosztowe
P/TR/766/3/69	Różnice pomiędzy wartościami bilansowymi a podatkowymi – Różnice trwałe – Pozostałe koszty operacyjne – Od jednostek pozostałych – Odpis aktualizujący należności	Pozabilansowe	PD4_PB
P/PR/766/3/69	Różnice pomiędzy wartościami bilansowymi a podatkowymi – Różnice przejściowe w bieżącym roku – Pozostałe koszty operacyjne – Od jednostek pozostałych – Odpis aktualizujący należności	Pozabilansowe	PD5_PB
P/PX/766/3/69	Różnice pomiędzy wartościami bilansowymi a podatkowymi – Koszty uznawane za koszty uzyskania przychodów w roku bieżącym, ujęte w księgach lat ubiegłych – Pozostałe koszty operacyjne – Od jednostek pozostałych – Odpis aktualizujący należności	Pozabilansowe	PD6_PB
RPD/K04 /00	Koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów (trwałe różnice pomiędzy zyskiem/stratą dla celów rachunkowych a dochodem/stratą dla celów podatkowych) – Trwałe różnice w kosztach	Pozabilansowe
RPD/K05	Koszty nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów w roku bieżącym	Pozabilansowe
RPD/K06	Koszty uznawane za koszty uzyskania przychodów w roku bieżącym, ujęte w księgach lat ubiegłych	Pozabilansowe

W artykule zostaną przedstawione 2 przykłady:

Pierwszy przykład związany z utworzeniem odpisu aktualizującego należność,

Drugi przykład związany z tworzeniem odpisów wg słownika konfiguracyjnego oraz stornowaniem poprzednich naliczeń.

Przykład 1. W wyniku przeprowadzonej analizy majątkowej i finansowej kontrahenta, jednostka stwierdziła znaczne zagrożenie odzyskania należności – dłużnik utracił strategicznego klienta i coraz częściej opóźnia się z płatnościami. Dokonano odpisu aktualizującego dla należności F1/11 w kwocie 105 000 zł oraz F2/11 również w kwocie 105 000. Faktura F1/11 nie zawiera VAT (stawka 0%), natomiast faktura F2/11 na kwotę brutto 105 000 zawiera VAT w kwocie 19634,15 (stawka 23%).

Operacje księgowe dla tego przykładu pokazano w tabeli poniżej.

Tabela 2 Operacje księgowe dla przykładu 11

Rys. 1 Utworzony odpis – dokument URZ z 2026-10-31

Rys. 2 Przeniesienie różnic podatkowych na konta RPD – 2026-12-31

Rys. 3 Plik JPK KR PD za rok 2026

Przykład 2. będzie dotyczył takich samych faktur co w przykładzie 1, z tym iż odpisy będą dokonywane według słownika konfiguracyjnego , w którym istnieją następujące wpisy:

Rys. 4 Definicja kont i warunków dla odpisów

Odpisy będą dokonywane co kwartał i z początkiem następnego kwartału wystornowywane. Odpisy będą księgowane w pozostałe koszty operacyjne i nie będą stanowiły kosztów podatkowych – w tym momencie będą tworzone przejściowe różnice podatkowe PR. Stornowanie odpisów będzie dokonywane również z rodzajem różnicy podatkowej PR . Rozliczenie i przeklasyfikowanie różnic podatkowych PR na PX nastąpi dopiero w momencie likwidacji odpisu.

Tabela 3 Operacje dla przykładu