W części 3 artykułów związanych z automatyzacją ewidencji różnic podatkowych przedstawione zostaną przykłady księgowania zrealizowanych i bilansowych różnic kursowych od należności.
Zachęcamy do zapoznania się z poprzednimi artykułami z cyklu:
Potrzeba biznesowa
Wprowadzenie obowiązku raportowania w pliku JPK KR PD danych związanych z rozliczeniem podatku dochodowego CIT , a w szczególności podział różnic przejściowych w zależności od roku ich powstania: albo w roku bieżącym albo w latach ubiegłych albo w przyszłości, wymusiło na działach księgowych zmiany w księgowaniu wielu operacji księgowych, w tym różnic kursowych.
Jak wyglądało to wcześniej
System Softlab ERP automatyzuje naliczanie różnic kursowych, dostarczając mechanizmów do księgowania zrealizowanych oraz bilansowych różnic kursowych. Schematy księgowania uwzględniają również naliczanie i rozliczanie różnic podatkowych.
Zrealizowane różnice kursowe od należności i zobowiązań są księgowane w koszty lub przychody finansowe i nie powodują powstania różnic podatkowych, o ile wcześniej nie były naliczone różnice bilansowe.
Bilansowe różnice kursowe – w zależności od przyjętej metody (rachunkowa, podatkowa) – mogą powodować powstanie przejściowych różnic podatkowych i potrzebę ich rozliczenia w momencie realizacji (zapłaty) .
Zgodnie z przepisami różnice kursowe, które wystąpiły w wyniku bilansowej wyceny składników aktywów i pasywów wyrażonych w walutach obcych, należy rozliczyć generalnie w księgach rachunkowych następnego roku. W praktyce można skorzystać z trzech metod. Są to:
1) storno różnic kursowych z wyceny bilansowej pod datą 1 stycznia roku następnego i zaksięgowanie różnic kursowych faktycznie zrealizowanych w momencie realizacji rozrachunków (tj. zapłaty należności bądź zobowiązania),
2) storno różnic kursowych z wyceny bilansowej dopiero w momencie zapłaty określonego rozrachunku. Jednocześnie wprowadza się do ksiąg rachunkowych różnice kursowe faktycznie zrealizowane, obliczone za okres od dnia powstania rozrachunku do dnia jego uregulowania. W tej metodzie nie stornuje się różnic kursowych od nadal nieuregulowanych rozrachunków oraz od waluty, która nadal pozostaje w jednostce,
3) pozostawienie w księgach rachunkowych skutków wyceny bilansowej i zaewidencjonowanie zrealizowanych różnic kursowych ustalonych od początku roku obrotowego do dnia uregulowania rozrachunków. W tej metodzie nie dokonuje się storna różnic kursowych.
Wybór sposobu rozliczania różnic kursowych z wyceny bilansowej leży w gestii kierownika jednostki. Jest też uzależniony od metody ustalania różnic kursowych dla celów podatku dochodowego. W systemie Softlab ERP wszystkie 3 metody są możliwe do zastosowania.
Różnice podatkowe związane z różnicami podatkowymi do tej pory były oznaczane i rozliczane jako różnice przejściowe PR. Powstanie różnicy podatkowej PR następowało w momencie księgowania wyceny bilansowej, a jej rozliczenie w momencie stornowania wyceny.
Jak to usprawniliśmy
Obecnie rodzaj przejściowej różnicy podatkowej zależy od roku powstania rozrachunku, czyli:
- różnice roku bieżącego (oznaczane jako PR) – czyli przychody/koszty nie podlegające opodatkowaniu w roku bieżącym,
- różnice lat ubiegłych (PX) czyli przychody/koszty podlegające opodatkowaniu w roku bieżącym, które zostały ujęte w księgach rachunkowych w ubiegłych latach.
Standardowe schematy księgowania bilansowych różnic kursowych (FIFO_RKB, FIFO_RKB_WK) tworzą różnice podatkowe oznaczone rodzajem PR, natomiast rozliczanie tychże różnic następuje podczas księgowania zrealizowanych różnic kursowych (schematy: FIFO_RKZ_WK, FIFO_RKZ, FIFO_RKZNV). Schematy księgowania dla zrealizowanych różnic kursowych zostały wzbogacone o dodatkowe linijki z rozliczeniem wyceny bilansowej i przeklasyfikowaniem różnic PR na PX,
Przykład związany z księgowaniem różnic kursowych od należności
W przykładzie użyto następujących kont księgowych (tabela 1):
Tabela 1 Konta księgowe dla różnic kursowych
| Symbol konta | Opis konta | Rodzaj konta | Znacznik podatkowy |
| 756/3/30 | Koszty z operacji finansowych – Od jednostek pozostałych – Różnice kursowe ujemne zrealizowane – dla należności i zobowiązań | Kosztowe | |
| 756/3/31 | Koszty z operacji finansowych – Od jednostek pozostałych – Różnice kursowe ujemne niezrealizowane – dla należności i zobowiązań | Kosztowe | |
| P/PR/756/3/30 | Różnice pomiędzy wartościami bilansowymi a podatkowymi – Różnice przejściowe w bieżącym roku – Koszty z operacji finansowych – Od jednostek pozostałych – Różnice kursowe ujemne zrealizowane – dla należności i zobowiązań | Pozabilansowe | PD5_PB |
| P/PX/756/3/30 | Różnice pomiędzy wartościami bilansowymi a podatkowymi – Przychody/Koszty podlegające opodatkowaniu w roku bieżącym, ujęte w księgach rachunkowych lat ubiegłych – Koszty z operacji finansowych – Od jednostek pozostałych – Różnice kursowe ujemne zrealizowane – dla należności i zobowiązań | Pozabilansowe | PD6_PB |
| P/PR/756/3/31 | Różnice pomiędzy wartościami bilansowymi a podatkowymi – Różnice przejściowe w bieżącym roku – Koszty z operacji finansowych -Od jednostek pozostałych – Różnice kursowe ujemne niezrealizowane – dla należności i zobowiązań | Pozabilansowe | PD5_PB |
| P/PX/756/3/31 | Różnice pomiędzy wartościami bilansowymi a podatkowymi – Przychody/Koszty podlegające opodatkowaniu w roku bieżącym, ujęte w księgach rachunkowych lat ubiegłych – Koszty z operacji finansowych – Od jednostek pozostałych – Różnice kursowe ujemne niezrealizowane – dla należności i zobowiązań | Pozabilansowe | PD6_PB |
| RPD/K05 | Koszty nieuznawane za koszty uzyskania przychodów w bieżącym roku | Pozabilansowe | |
| RPD/K06 | Koszty uznawane za koszty uzyskania przychodów w roku bieżącym, ujęte w księgach lat ubiegłych | Pozabilansowe |
Przykład dotyczy 2 faktur walutowych sprzedaży FEUR/2005/1 i FEUR/2025/3 wystawionych w październiku 2025. Pierwsza faktura została zapłacona częściowo w listopadzie 2025 roku, na koniec listopada naliczono zrealizowane różnice kursowe. Na koniec roku 2025 dokonano naliczenia bilansowych różnic kursowych. Obie faktury zostały zapłacone w styczniu 2026 i naliczono kolejne różnice kursowe.
Bilansowe różnice kursowe nie stanowią przychodów podatkowych, więc w roku 2025 zostały zaewidencjonowane jako przejściowe różnice podatkowe PR, na koncie P/PR/756/3/31.
Poniższa tabela przedstawia operacje księgowe i przykładowy sposób ich zaksięgowania w systemie Softlab.
Tabela 2 Operacje dla przykładu
Rys. 1 Dokument bilansowych różnic kursowych – 2025-12-31
Rys. 2 Dokument zrealizowanych różnic kursowych – 2026-01-31
Rys. 3 JPK KR PD za rok 2025 – węzeł RPD
Rys. 4 JPK KR PD za rok 2026 – węzeł RPD
Korzyści
- Oszczędność czasu działu księgowości: automatyczne księgowanie i rozliczanie różnic podatkowych w tle eliminuje ręczne odtwarzanie pozycji w arkuszach, szczególnie pracochłonne przy różnicach kursowych na przełomie roku.
Pełną informację o Softlab ERP by Asseco można znaleźć na stronie https://assecobs.pl/softlab/.
Autor wpisu: Jolanta Socha