W związku w wprowadzeniem obowiązkowego raportowania JPK CIT, w którym różnice przejściowe pomiędzy wartościami bilansowymi i podatkowymi dotyczące przychodów i kosztów są wykazywane w podziale na:

• przychody/koszty niepodlegające opodatkowaniu w roku bieżącym,
• przychody/koszty podlegające opodatkowaniu w roku bieżącym, ujęte w księgach rachunkowych lat ubiegłych,

dodano mechanizm generowania dokumentów wewnętrznych zawierających odwrócenie różnicy podatkowej w sytuacji, gdy data CIT na dokumencie źródłowym jest inna niż data dowodu księgowego.

Wprowadzone zmiany umożliwiają prawidłowe raportowanie danych dla przypadków ujęcia operacji w innym okresie księgowym i innym podatkowym.

Nowy mechanizm generuje dokumenty wewnętrzne zawierające zapisy na kontach pozabilansowych. Dokumenty wewnętrzne są generowane w przypadkach, gdy dokument źródłowy (faktura, polecenie księgowania) zawiera zapisy na kontach pozabilansowych określonych poprzez parametry systemowe, a data CIT wpisana w linijce jest z innego okresu finansowego niż data dowodu źródłowego.

Na opisywane zmiany składają się:

• Proces generujący dokumenty wewnętrzne podczas księgowania dokumentu – automatycznie.
• Nowy słownik Obroty na kontach – data CIT, prezentujący obroty na kontach pozabilansowych z przesuniętą datą CIT, w którym widoczna jest informacja o wygenerowaniu dokumentu wewnętrznego.
• Procedura do generowania dokumentów wewnętrznych dostępna w słowniku Obroty na kontach – data CIT.
• Modyfikacje w procedurze Zmiana daty CIT – dodanie dodatkowych kontroli.

 1. Generowanie dokumentów wewnętrznych

Jeśli dowód ma włączoną opcję automatycznego generowania dokumentu wewnętrznego i zawiera zapisy na kontach pozabilansowych z datą CIT z innego okresu finansowego niż data dowodu, system spróbuje wygenerować dokument wewnętrzny z datą dowodu równą dacie CIT. Proces ten nastąpi po zaksięgowaniu dokumentu źródłowego, a więc po ewentualnym utworzeniu linijek z kontami pozabilansowymi tzw. kręgiem kosztów lub ręcznym dopisaniu linijek z zapisami na kontach pozabilansowych P/PR lub P/PX. Jeśli linijki dowodu źródłowego będą spełniały kryteria pozwalające na wygenerowanie dokumentu wewnętrznego, to taki dowód zostanie utworzony i będzie widoczny jako dowód sprzężony do dokumentu źródłowego. Proces przedstawiony jest na poniższym schemacie.

Rys. 1. Proces wygenerowania dokumentu wewnętrznego

Proces ten jest również przedstawiony na poniższych przykładach faktury z obowiązkiem podatkowym CIT w innym okresie niż data księgowania faktury.

Przykład 1

Faktura wystawiona i zaksięgowana w październiku 2025 roku, z obowiązkiem podatkowym we wrześniu 2025 roku.

Rys. 2. Dekretacja faktury FSKR/2025/1/CIT

Po przeniesieniu dokumentu faktury do brulionu automatycznie tworzony jest dokument wewnętrzny.

Rys. 3. Linijki dowodu wewnętrznego

Dokument wewnętrzny ma datę dowodu równą dacie CIT, wpisaną na fakturze oraz to samo konto pozabilansowe. Kwota ma zmieniony znak.

Przykład 2

Faktura wystawiona i zaksięgowana w październiku 2025 roku, z obowiązkiem podatkowym w listopadzie 2025 roku.

Rys. 4. Linijki faktury FSKR/2025/2/CIT

Po przeniesieniu dokumentu faktury do brulionu automatycznie tworzony jest dokument wewnętrzny.

Rys. 5. Linijki dowodu wewnętrznego

Dokument wewnętrzny ma datę dowodu równą dacie CIT, wpisaną na fakturze oraz to samo konto pozabilansowe. Kwota ma zmieniony znak.

Przykład 3

Faktura wystawiona i zaksięgowana w grudniu 2025 roku z obowiązkiem podatkowym w styczniu 2026 roku.

Rys. 6. Linijki faktury FSKR/2025/3/CIT

Po przeniesieniu dokumentu faktury do brulionu tworzony jest automatycznie dokument wewnętrzny.

Rys. 7. Linijki dowodu wewnętrznego

W tym przypadku symbol konta pozabilansowego został zmieniony na P/PX/730/01, ponieważ przychód powstał w roku ubiegłym. Kwota ma zmieniony znak. Przy czym zmiana symbolu konta następuje przy odpowiedniej konfiguracji systemu.

Przykład 4

Faktura wystawiona i zaksięgowana w styczniu 2026 roku, z obowiązkiem podatkowym w grudniu 2025 roku.

Rys. 8. Linijki dowodu

Po przeniesieniu dokumentu faktury do brulionu tworzony jest automatycznie dokument wewnętrzny.

Rys. 9. Linijki dowodu wewnętrznego

W tym przypadku, ponieważ różnica podatkowa na dokumencie źródłowym ma symbol PR, to nie nastąpiła zmiana konta pozabilansowego. Gdyby na dokumencie źródłowym wpisano różnicę PX, to konto na dokumencie wewnętrznym zostałoby zmienione na PR.

Przykład 5

Faktura FSKR/2025/4/CIT wystawiona i zaksięgowana w październiku 2025 roku, zawiera kilka różnych zapisów na kontach pozabilansowych z różnymi datami CIT.

Rys. 10. Linijki faktury FAKR/2025/4/CIT

W tym przypadku powstaną trzy dokumenty wewnętrzne z datami dowodu zgodnymi z datą CIT.

Rys. 11. Dokumenty wewnętrzne powstałe po zaksięgowaniu FAKTURY FSKR/2025/4/CIT

Poniżej przykład jednego z wygenerowanych dowodów z datą dowodu 2025-09-30.

Rys. 12. Linijki dowodu pierwszego

Podczas generowania dokumentów wewnętrznych system sprawdza okres, w którym ma być wygenerowany dokument. Jeśli okres jest zamknięty, to dokument nie zostanie wygenerowany, a – w zależności od ustawienia dedykowanego parametru konfiguracyjnego – użytkownik otrzyma odpowiedni komunikat (parametr włączony) lub nie otrzyma żadnego komunikatu (parametr wyłączony).

Automatyczne generowanie dokumentów wewnętrznych następuje, o ile rodzaj dokumentu źródłowego ma włączoną opcję generowania dokumentów wewnętrznych.

Jeśli dokumenty nie są automatycznie generowane, to użytkownik może je wygenerować uruchamiając procedurę Generuj dokument wewnętrzny dostępną w słowniku Obroty na kontach – data CIT. Tam też można sprawdzić, do jakich dokumentów nie zostały wygenerowane dokumenty przeksięgowania daty CIT.

 2. Słownik Obroty na kontach – data CIT

Na potrzeby analizy obrotów na kontach pozabilansowych z „przesuniętą” datą CIT dodano nowy słownik Obroty na kontach – data CIT, w którym prezentowane są zapisy na kontach pozabilansowych określonych poprzez wartość parametrów konfiguracyjnych.

W słowniku dostępne są takie informacje jak:

• Dokument wewnętrzny – czy dokument jest dokumentem wewnętrznym.
• Dowód;RD – symbol rodzaju dowodu.
• Dowód;Numer – numer księgowy (ewidencyjny dowodu).
• Dowód;Numer zew. – zewnętrzny numer dokumentu.
• Konto symbol – symbol konta księgowego.
• Kwota;Wn-Ma – różnica kwot Wn i Ma w linijce dowodu.
• Kwota;Wn – kwota w linijce dowodu po stronie Wn.
• Kwota;Ma – kwota w linijce dowodu po stronie Ma.
• Dowód;Stan – stan dowodu.
• Dowód;Data – data dowodu.
• Dowód;Data CIT – data CIT wpisana na linijce dowodu źródłowego.
• Data CIT <> data dowodu – czy data dowodu jest różna od daty CIT na linijce.
• Przeksięgowanie daty CIT;Rodzaj dowodu – rodzaj dowodu wewnętrznego dla przeksięgowania daty CIT.
• Przeksięgowanie daty CIT;Istnieje dok. wewnętrzny – czy istnieje dokument wewnętrzny dla przeksięgowania daty CIT.
• Przeksięgowanie daty CIT;Wymagany – czy dokument wewnętrzny jest wymagany dla przeksięgowania daty CIT.
• Dowód;Mag – symbol magazynu.
• Dowód;ND – kolejny numer dowodu.
• Pozycja;Lp – liczba porządkowa linijki dowodu.
• Pozycja;Opis – opis linijki dowodu.
• Kontrahent logo – logo kontrahenta dla konta rozrachunkowego użytego w linijce dowodu. Logo kontrahenta z nagłówka dokumentu dla konta nierozrachunkowego.
• Rozrachunek klasyfikator – symbol rozrachunku lub klasyfikatora użyty w linijce dowodu.
• Znaczniki kont Kod [PD] – dodatkowy znacznik konta.

Rys. 13. Słownik Obroty na kontach – data CIT

Dla pozycji, dla których dokument wewnętrzny jest wymagany, a nie został jeszcze wygenerowany, uaktywnia się procedura Generuj dokument wewnętrzny opisana w następnym rozdziale.

W słowniku dostępne są następujące szczegóły:

• Plan kont – zawiera informacje o koncie z linijki,
• Obroty w wymiarach kontrolingowych – informacje o rozbiciu linijki na wymiary kontrolingowe,
• Salda PLN – salda w PLN w okresie podanym w filtrach słownika (Data od i Data do),
• Salda walutowe – salda walutowe w okresie podanym w filtrach słownika (Data od i Data do),
• Dowody sprzężone – lista dowodów sprzężonych,
• Dowody nadrzędne – pokazuje dowód z modułu FK nadrzędny dla bieżącego dowodu.

 3. Procedura Generuj dokument wewnętrzny

Procedura Generuj dokument wewnętrzny dostępna w słowniku Obroty na kontach – data CIT pozwala utworzyć dokumenty wewnętrzne związane z przesuniętą datą CIT na kontach pozabilansowych. Jest ona przydatna, jeśli na rodzaju dowodu parametr automatycznego generowania dokumentu wewnętrznego został wyłączony. Procedura działa dla zaznaczonych rekordów. Dokumenty wewnętrzne są tworzone analogicznie jak podczas księgowania dowodów w procesie opisanym powyżej, w rozdziale Generowanie dokumentów wewnętrznych. W parametrach procedury podajemy opis dokumentu wewnętrznego oraz informację, czy dokumenty mają być przeniesione do brulionu. Po zakończeniu generowania dokumentów wewnętrznych wyświetlany jest słownik prezentujący listę wygenerowanych dokumentów. W szczegółach tego słownika można przeglądać linijki dowodu wewnętrznego oraz linijki, dla których nie został wygenerowany dokument wewnętrzny (tzw. raport błędów).

Na liście błędów mogą pojawić się wpisy, gdy:

• Dokument z zaznaczonej linijki jest dokumentem wewnętrznym dotyczącym przeksięgowania daty CIT.
• Rodzaj dowodu nie posiada konfiguracji dla generowania dokumentów wewnętrznych dotyczących przeksięgowania daty CIT.
• Data CIT (okres) na linijce jest równa dacie dowodu (okres). Przeksięgowanie nie będzie wykonane.
• Mechanizm przeksięgowania daty CIT dla firmy nie został włączony.
• Dla zaznaczonego dokumentu nie jest wymagany dokument wewnętrzny dotyczący przeksięgowania daty CIT.
• Dla zaznaczonego dokumentu istnieje już dokument wewnętrzny dotyczący przeksięgowania daty CIT.
• Data dowodu jest mniejsza niż data obowiązywania mechanizmu przeksięgowania daty CIT dla firmy.
• Operator nie ma uprawnień do wygenerowania dokumentu z datą CIT, np. gdy okres jest zamknięty.
• Zaznaczony dokument ma status różny niż Brulion.

Poniżej znajduje się przykładowy raport z wykonania procedury.

Rys. 14. Raport z wykonania procedury

Po wygenerowaniu dokumentów wewnętrznych pojawią się one w słowniku Obroty na kontach – data CIT.

Rys. 15. Słownik Obroty na kontach – data CIT zawierający dokumenty wewnętrzne

Próba utworzenia dokumentu wewnętrznego w zamkniętym okresie lub w okresie, który nie istnieje powoduje wyświetlenie odpowiedniego komunikatu.

Rys. 16. Komunikat przy próbie utworzenia dokumentu wewnętrznego z datą dowodu w zamkniętym okresie

 4. Procedura Zmień datę CIT

W słownikach Obroty na kontach i Obroty na kontach – data CIT dostępna jest procedura Zmień datę CIT, która pozwala zmienić datę CIT dla zaznaczonych linijek dowodów. Procedura ta została dostosowana do opisywanych zmian i blokuje zmianę daty CIT, jeśli istnieje już dokument wewnętrzny lub operator nie ma uprawnień do wygenerowania dokumentu wewnętrznego w zamkniętym okresie.

Konfiguracja

Funkcjonalność wymaga nadania uprawnień: TAK

Funkcjonalność wymaga skonfigurowania: TAK