Projekt ustawy z dnia 18 września 2017 roku o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo o miarach, zawiera szereg nowości, istotnych z punktu widzenia przedsiębiorców. Obecnie projekt aktu jest na etapie uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych, a dokładna data wejścia w życie proponowanych zmian nie jest znana.
Zgodnie z projektowanym brzmieniem art. 106b ust. 4 ustawy VAT, w przypadku sprzedaży zarejestrowanej przy zastosowaniu kasy fiskalnej, fakturę wystawia się na rzecz nabywcy towarów i usług będącego podatnikiem, wyłącznie jeżeli paragon dokumentujący tę sprzedaż zawiera numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest identyfikowany na potrzeby podatku VAT albo podatku od wartości dodanej, czyli krótko mówiąc – numer NIP.
Dotyczy obrotu profesjonalnego
Powyższa zmiana będzie zatem oznaczać, że fakturę będzie można wystawić podatnikowi VAT na podstawie paragonu wyłącznie wtedy, jeżeli paragon będzie zawierał NIP nabywcy. Zatem, jeżeli kupujący, który jest podatnikiem podatku VAT, będzie chciał otrzymać fakturę do paragonu, który otrzymał przy zakupie towarów lub usług, to będzie musiał wcześniej dopilnować, by na tym paragonie znalazł się jego NIP. Jeżeli bowiem paragon zostanie wystawiony bez NIPu nabywcy, sprzedawca nie będzie miał możliwości wystawienia faktury z paragonu za wykonaną już transakcję. Sprzedawca, który powyższych zasad nie będzie przestrzegał, według proponowanych zmian, będzie musiał zapłacić podwójny VAT. Pierwotnie za sprzedaż dokumentowaną paragonem fiskalnym bez NIPu klienta, a następnie w związku z wydaniem faktury VAT na tą samą sprzedaż która zawiera numer NIP klienta…
Warto też zauważyć, że powyższe konsekwencje dla sprzedającego nie znajdują zastosowania przy obrocie gospodarczym z osobami, które nie są podatnikami VAT. Konsumenci zachowają zatem uprawnienie do żądania wystawienia faktury, nawet jeżeli wystawiono wcześniej paragon bez NIP nabywcy.
Proponowany obowiązek ujęcia numeru NIP na paragonie jako warunku koniecznego dla uzyskania przez podatnika VAT faktury do tego paragonu, pozostaje bez wpływu na obecnie obowiązujące terminy, w jakich podatnik może zwrócić się o wystawienie tej faktury.
Wskazówki
Na marginesie przypominamy, że zgodnie z praktyką orzeczniczą, warunkiem odliczenia podatku przez nabywcę jest posiadanie faktury VAT, która nawet w przypadku braku numeru NIP daje nabywcy prawo do odliczenia podatku. Jak bowiem wynika z licznych orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (choćby w sprawach Pannon Gép Centrum kft. C-368/09, czy Senatex GmbH C 518/14) oraz sądów administracyjnych, błąd formalny nie może pozbawić podatnika prawa do odliczenia, gdy spełnione są przesłanki materialne.
Kasy fiskalne
Jak wiadomo nie wszystkie obecnie występujące na rynku modele kas fiskalnych mogą generować NIP nabywcy na paragonie. W praktyce więc przedsiębiorcy będą musieli wybierać: albo wymienić kasę fiskalną na nową, albo nie będą mogli zaoferować swoim klientom wystawienia faktury do paragonu.
Zmiana wysokości ulgi na kasę fiskalną
Projektowane przepisy przewidują również podniesienie kwoty maksymalnej ulgi na zakup kasy fiskalnej z 700 zł do 1.000 zł. Z prawa do takiego odliczenia lub zwrotu będą mogli skorzystać nowi użytkownicy kas oraz podatnicy, którzy muszą wymienić urządzenie na kasę online’ową, w terminach podanych przez ustawodawcę – nawet jeśli już wcześniej taką ulgę uzyskali. Wejście w życie nowych przepisów o uldze na zakup kasy fiskalnej może więc stanowić dla tych podatników sposobność do wymiany urządzenia na preferencyjnych warunkach.
Jednakże, w przypadku kas fiskalnych, które nie mają możliwości zawarcia numeru NIP na paragonie, zareagować będzie mógł sam nabywca, który – jeżeli będzie chciał fakturę – będzie musiał wykazać się refleksem i od razu poinformować sprzedawcę (w momencie sprzedaży albo wcześniej),
że jego transakcja nie powinna być rejestrowana na kasie fiskalnej i dokumentowana paragonem fiskalnym, a jedynym potwierdzeniem zakupu ma być faktura. Takie działanie będzie zależne jedynie od konstrukcji posiadanych przez sprzedawców kas rejestrujących.
JPK
Raportowany przez podatników JPK_VAT jest doskonałym narzędziem służącym identyfikacji karuzel podatkowych, jak również stanowi narzędzie szybkiej weryfikacji wartości rozliczonego przez sprzedawcę i nabywcę podatku wykazanego na fakturach. Rozwiązanie to jest jednak mniej przydatnym narzędziem, jeśli chodzi o eliminację procederu wystawiania pustych faktur do pozostawionych przez klientów paragonów fiskalnych.
W tym celu niezbędna jest proponowana zmiana legislacyjna w obszarze powiązania transakcji dokumentowej paragonem z czynnością wystawienia faktury.
Zmiana w sposobie dokumentowania transakcji, tj. wprowadzenie obowiązku podawania numeru NIP nabywcy na paragonie będącym podstawą do wystawienia faktur dla podatnika z jednoczesnym brakiem takiego obowiązku w przypadku sprzedaży na rzecz konsumenta, będzie miała odzwierciedlenie również w składanych plikach JPK_VAT. Jeżeli faktura będzie wystawiana na rzecz podmiotu innego niż podatnik (konsumenta), czyli będzie wystawiana na żądanie konsumenta, wówczas taka faktura wykazywana będzie odrębnie w ewidencji sprzedaży.
Cele zmian
Wprowadzane zmiany stanowią odpowiedź Ministerstwa Finansów na proceder polegający na wystawianiu faktur do porzuconych paragonów fiskalnych.
Przedsiębiorcy na podstawie wystawionych faktur dokonują odliczenia podatku VAT, mimo że w rzeczywistości nie nabyli towarów lub usług, których dotyczy dokument fiskalny.
Statystyka
Według danych szacunkowych, przedstawionych przez Ministerstwo Finansów, potencjalna wysokość strat podatkowych wynikających z opisanego procederu nadużyć – tylko dla branży paliwowej w skali roku – wynosi ok. 360 mln zł z tytułu wyłudzeń zwrotów VAT z pustych faktur oraz ok. 300 mln zł wyłudzeń z tytułu ujmowania pustych faktur w kosztach podatkowych.
Wyłudzenia tego rodzaju dotyczą nie tylko branży paliwowej, mogą potencjalnie występować w sprzedaży detalicznej ewidencjonowanej na kasie rejestrującej, niezależnie od rodzaju branży.
Oczywiście należy pamiętać, iż obecnie projekt ustawy nowelizacyjnej jest na etapie opiniowania. Ostateczne brzmienie przepisów może więc nieco się różnić od obecnego, dlatego warto na bieżąco śledzić wprowadzane w tej kwestii zmiany.
Autorzy:
Anna Więckowska oraz Jakub Banach
Banach Legal Kancelaria Adwokacka
